توسط : زایمان طبیعی واژینال (NVD)، اگرچه یک فرآیند معمول است، اما بدن پس از آن دستخوش تغییرات و فشارهای زیادی بوده است. در حالی که بیشتر مادران با درد و ناراحتیهای عادی پس از زایمان دست و پنجه نرم میکنند، یک عارضه نادر اما بسیار خطرناک وجود دارد که باید همه مادران و خانوادهها از آن آگاه باشند: پارگی خود به خودی مثانه.
این وضعیت یک اورژانس پزشکی است، اما چالش اصلی این است که علائم آن اغلب با خستگی یا درد عادی پس از زایمان اشتباه گرفته میشود. بیایید با هم جزئیات یک گزارش مورد واقعی و علائم کلیدی را بررسی کنیم تا بدانیم در چه شرایطی باید فوراً به پزشک مراجعه کنیم.
👩🔬 هشدار: داستان یک مادر پس از زایمان طبیعی
این گزارش مربوط به یک مادر ۳۲ ساله است که پیش از این یک سزارین هم در سابقه خود داشت (G2P2). او یک زایمان طبیعی موفقیتآمیز را پشت سر گذاشت. اما حدود ۶ ساعت پس از زایمان، علائم غیرمعمول و نگرانکنندهای ظاهر شد که زنگ خطر را به صدا درآورد:
دو علامت هشداردهنده که نباید نادیده بگیرید!
- درد شدید و پیشرونده شکم: نه درد عادی انقباضات پس از زایمان، بلکه یک درد حاد و رو به افزایش در ناحیه شکم، به خصوص قسمت پایینی.
- ناتوانی در دفع ادرار (آنوری): مادر نمیتوانست ادرار کند، یا سوندگذاری فقط مقدار بسیار کمی ادرار را خارج میکرد.
پیام کلیدی این مورد: ترکیب درد حاد شکم و ناتوانی در ادرار کردن پس از زایمان، باید بلافاصله شما را متوجه یک مشکل اورولوژیک جدی مانند پارگی مثانه کند. در این وضعیت، ثانیهها اهمیت دارند.
💥 علت چیست؟ فشار شدید و طولانیمدت
پارگی مثانه پس از زایمان، خود به خودی نیست؛ بلکه نتیجه فشار است. این عارضه اغلب به دلیل فشار طولانیمدت سر نوزاد بر روی دیواره مثانه رخ میدهد، بهخصوص زمانی که مثانه بین استخوان شرمگاهی و سر نوزاد فشرده میشود.
عوامل خطر که باید بدانید:
- مرحله دوم زایمان طولانی: در این مورد خاص، مرحله دوم زایمان ۱۸۰ دقیقه (۳ ساعت) طول کشیده بود. زایمان طولانی، فشار ایسکمیک بیشتری (کاهش جریان خون) به بافت مثانه وارد میکند.
- نوزاد درشت (ماکروزومی): وزن نوزاد در این مورد ۴۲۰۰ گرم بود. نوزادان با وزن بالا میتوانند فشار بیشتری بر مثانه وارد کنند.
- سابقه سزارین قبلی: اگرچه علت مستقیم نیست، اما سابقه جراحی شکم نیز میتواند بهعنوان یک عامل خطر در نظر گرفته شود.
🧪 چگونه تشخیص داده شد؟ نجات با تصویربرداری پیشرفته
تشخیص این عارضه بسیار دشوار است، زیرا علائم اولیه (درد شکم، اتساع شکم) میتوانند ناشی از هزاران علت دیگر باشند. اما برای تأیید پارگی مثانه و نجات جان مادر، تیم پزشکی به سرعت وارد عمل شدند:
- آزمایش خون: سطح کراتینین سرم مادر به شدت بالا بود (۲.۵ mg/dL که بسیار بیشتر از حد طبیعی است). این نشان میدهد که ادرار به جای خروج از بدن، وارد حفره شکم شده و باعث نارسایی حاد کلیه شده است.
- تصویربرداری نجاتبخش (سیتی سیستوگرافی): پزشکان از سیتی سیستوگرافی استفاده کردند. در این روش، ماده حاجب به مثانه تزریق میشود و اسکن نشان میدهد که ماده حاجب به داخل حفره شکم نشت میکند یا خیر. نشت، تشخیص قطعی پارگی داخل صفاقی مثانه را تأیید میکند.
اهمیت حیاتی: ادرار نشت کرده به شکم باعث پریتونیت (عفونت و التهاب شدید صفاق) و سپس سپسیس (عفونت خون) میشود که میتواند کشنده باشد. تأخیر در تشخیص، خطر مرگ و میر را به شدت بالا میبرد.
🩹 درمان فوری: جراحی و بازگشت به زندگی
پس از تشخیص قطعی، بیمار بلافاصله تحت لاپاراتومی اورژانس (جراحی شکم باز) قرار گرفت.
- ترمیم دقیق: پزشکان محل پارگی را (که معمولاً در گنبد مثانه است) شناسایی کرده و آن را با دقت در دو لایه ترمیم کردند تا از آببندی کامل اطمینان حاصل شود.
- مراقبتهای پس از عمل: مادر به مدت ۱۰ تا ۱۴ روز سوند فولی داشت تا مثانه کاملاً استراحت کند و بهبود یابد. همچنین آنتیبیوتیکهای قوی دریافت کرد.
نتیجه موفقیتآمیز: خوشبختانه، بیمار بهطور کامل بهبود یافت. قبل از خارج کردن سوند (در روز چهاردهم)، یک سیستوگرام کنترلی انجام شد تا تأیید شود که هیچ نشتی در محل ترمیم وجود ندارد. مادر بدون هیچ عارضه بلندمدتی مرخص شد.
💡 درس نهایی برای هر مادر باردار
این گزارش مورد یک یادآوری جدی است: هیچ علامت غیرعادی را پس از زایمان نادیده نگیرید.
- اگر پس از زایمان درد شکم غیرقابل توجیه و شدید دارید
- اگر ناتوانی در ادرار کردن یا خروج بسیار کم ادرار را تجربه میکنید
فوراً و بدون اتلاف وقت به مرکز درمانی مراجعه کنید و علائم خود را با جزئیات به پزشک اطلاع دهید. شک بالینی بالا و اقدام به موقع، کلید نجات جان شماست.
