مقدمه
اپیزیاتومی یکی از مداخلات پزشکی رایج در زایمان طبیعی است که برای تسهیل خروج نوزاد انجام میشود. این روش شامل برش عضلات پرینه برای باز کردن دهانه خروجی لگن است که به عنوان یکی از متداولترین جراحیهای مامایی در ایران شناخته میشود. با وجود کاربرد این روش در تسهیل زایمان، برش پرینه میتواند عوارض متعددی به دنبال داشته باشد، از جمله درد شدید، خطر عفونت و تاخیر در ترمیم زخم. در این مقاله، به بررسی راهکارهای موثر برای بهبود زخم اپیزیاتومی و کاهش درد، به ویژه با استفاده از کرم بارهنگ میپردازیم.
اپیزیاتومی چیست؟

اپیزیاتومی به برشی گفته میشود که در ناحیه پرینه (بین واژن و مقعد) و در مرحله دوم زایمان انجام میشود تا دهانه خروجی لگن بازتر شده و زایمان تسهیل شود. این برش معمولاً حدود ۳ تا ۵ سانتیمتر است و پس از تولد نوزاد بخیه میشود. با اینکه این عمل برای بسیاری از مادران ضروری است، میتواند باعث بروز عوارضی نظیر درد شدید، کبودی و افزایش خطر عفونت شود. از آنجا که پرینه ناحیهای حساس است و در فعالیتهای روزانه مثل نشستن، راه رفتن و عمل دفع درگیر میشود، بهبود سریع و کاهش درد آن برای مادران بسیار مهم است.
تأثیر کرم بارهنگ در بهبود زخم اپیزیاتومی

کرم بارهنگ یکی از داروهای گیاهی موثر است که به دلیل خواص ضدالتهابی و ضدعفونیکننده خود در بهبود زخم اپیزیاتومی کاربرد دارد. بارهنگ گیاهی علفی با برگهای پهن و دانههای سیاه است که به دلیل وجود فلاونوئیدها و ترکیبات فنولی، خواص ضدالتهابی و بهبودی دارد. در یک مطالعه که در شهر بیرجند روی ۱۰۷ زن نخستزا انجام شد، کرم بارهنگ به مدت ۱۰ روز و روزی ۲ تا ۳ بار روی بخیههای اپیزیاتومی استفاده شد.
نتایج این مطالعه نشان داد که گروهی که از کرم بارهنگ استفاده کرده بودند، بهبود سریعتری در زخمهایشان داشتند و شدت دردشان نسبت به گروه دارونما کمتر بود. در روز سوم و هفتم پس از زایمان، میزان بهبود زخم، کاهش درد و کبودی در گروه بارهنگ تقریباً دو برابر گروه دارونما بود. این نشان میدهد که استفاده از کرم بارهنگ میتواند سرعت بهبود زخم اپیزیاتومی را افزایش دهد و به طور چشمگیری درد پرینه را کاهش دهد.
بیشتر بخوانید: 7 تاثیر ماساژ در زایمان و کاهش درد زایمان طبیعی
سایر روشهای بهبود زخم اپیزیاتومی

علاوه بر استفاده از کرم بارهنگ، راهکارهای دیگری نیز برای کاهش درد و تسریع بهبود زخم اپیزیاتومی وجود دارند که در ادامه به بررسی آنها میپردازیم:
- رعایت بهداشت فردی: تمیز نگه داشتن ناحیه زخم برای جلوگیری از عفونت بسیار مهم است. استفاده از آب ولرم و صابونهای ملایم برای شستشوی ناحیه پرینه توصیه میشود.
- خشک نگه داشتن زخم: پس از هر بار شستشو، ناحیه زخم را به آرامی با حوله نرم خشک کنید. رطوبت میتواند خطر عفونت را افزایش دهد.
- استفاده از کمپرس سرد: کمپرس سرد میتواند به کاهش التهاب و تورم کمک کند. چند بار در روز به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه از کمپرس سرد استفاده کنید.
- مصرف مسکنهای طبیعی: برخی از مسکنهای خوراکی مانند استامینوفن و داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی ممکن است به کاهش درد کمک کنند، اما مصرف طولانی مدت این داروها میتواند ترمیم زخم را به تأخیر بیاندازد.
- نشستن بر روی بالش نرم: استفاده از بالش نرم هنگام نشستن میتواند فشار را از ناحیه پرینه بردارد و به کاهش درد کمک کند.
آیا بتادین به بهبود زخم اپیزیاتومی کمک میکند؟

بتادین، یک ماده ضدعفونیکننده است که به عنوان آنتیسپتیک برای ضدعفونی کردن زخمها، از جمله زخمهای اپیزیاتومی و سزارین، استفاده میشود. با این حال، مطالعات جدید نشان دادهاند که استفاده مکرر از بتادین میتواند روند بهبود زخم را به تأخیر بیاندازد. به این دلیل، توصیه میشود که از استفاده طولانیمدت از بتادین در زخمهای اپیزیاتومی خودداری کنید و به جای آن از روشهای طبیعیتر مانند کرم بارهنگ استفاده کنید که دارای خاصیت بهبودی بیشتری است.
بیشتر بخوانید:کاهش درد با آبزن زایمان: نرم شدن دهانه رحم
خواص دارویی بارهنگ

بارهنگ یکی از قدیمیترین گیاهان دارویی است که در بسیاری از فرهنگها به عنوان دارویی برای التیام زخمها شناخته شده است. برخی از خواص مهم بارهنگ عبارتند از:
- ضدالتهابی: بارهنگ به دلیل وجود فلاونوئیدها و ترکیبات فنولی دارای خاصیت ضدالتهابی است و میتواند به کاهش التهاب و درد کمک کند.
- ضد اسپاسموتیک: این خاصیت بارهنگ به تسکین اسپاسمهای عضلانی کمک میکند که میتواند پس از زایمان بسیار مفید باشد.
- آنتی میکروبیال: بارهنگ فعالیت آنتیمیکروبیال دارد و میتواند از رشد میکروبها و بروز عفونتها جلوگیری کند. این ویژگیها باعث شده که در برخی کشورها مانند اسکاندیناوی، بارهنگ به عنوان درمانی برای زخمها و بهبود سریعتر آنها شناخته شود.
استفاده از مسکنهای خوراکی و عوارض آن

مسکنهای خوراکی مثل داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی و استامینوفن کدئین به منظور تخفیف درد پس از زایمان به طور روتین استفاده میشوند. اما مصرف این داروها میتواند عوارض جانبی داشته باشد. یکی از این عوارض، طولانی شدن فرآیند ترمیم زخم است. استفاده مکرر از مسکنها میتواند باعث کاهش پاسخ ایمنی بدن و در نتیجه کندی بهبود زخم شود. به همین دلیل، بهتر است در کنار مسکنهای خوراکی، از روشهای طبیعی مانند کرم بارهنگ برای کاهش درد و بهبود زخم استفاده کنید.
نتیجهگیری
زخمهای اپیزیاتومی ممکن است پس از زایمان باعث درد و ناراحتی شوند، اما استفاده از راهکارهای موثر میتواند به تسریع بهبود و کاهش درد کمک کند. کرم بارهنگ به دلیل خواص ضدالتهابی و ضدعفونیکننده خود، یک گزینه طبیعی و موثر برای بهبود سریعتر زخمهای اپیزیاتومی است. علاوه بر این، رعایت بهداشت مناسب، استفاده از کمپرس سرد و مصرف مسکنهای خوراکی در کنار روشهای طبیعی میتواند روند بهبود را تسریع کرده و تجربه زایمان را برای مادران راحتتر کند.
سؤالات متداول
آیا کرم بارهنگ برای همه مادران مناسب است؟
بله، اما بهتر است قبل از استفاده از هر محصول جدید، به خصوص در دوران پس از زایمان، با پزشک خود مشورت کنید.
چند بار در روز میتوانم از کرم بارهنگ استفاده کنم؟
معمولاً 2 تا 3 بار در روز برای استفاده از کرم بارهنگ توصیه میشود، اما بهتر است مطابق دستور پزشک عمل کنید.
آیا استفاده از بتادین برای بهبود زخم اپیزیاتومی مناسب است؟
بتادین میتواند ضدعفونیکننده باشد، اما مطالعات نشان دادهاند که استفاده طولانی مدت از آن ممکن است فرآیند بهبود را به تأخیر بیاندازد.


